"Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Çeltik Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" 12 Mart’ta Meclis’e sunulmuştu. TBMM’de kabul edilen kanun teklifi Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. 33214 Sayılı Resmî Gazete kararları ve atamaları yayımlandı. Buna göre Arazi Kullanım Planlaması Uygulama Yönetmeliği, Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik yer aldı. Peki hobi bahçeleri ne olacak, bungalovlar, bağ evleri yıkılacak mı? İşte detaylar. İşte, Resmi Gazete kararları.
Türkiye'nin toprak ve arazi varlığının belirlenmesi ile bu varlığın kullanımına ilişkin usul ve esaslar belirlendi.
Tarım ve Orman Bakanlığınca hazırlanan Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yönetmelikle, toprak ve arazi varlığının belirlenmesi, tarım arazilerinin sınıflandırılması, geliştirilmesi, toprağın korunması, toprak koruma projelerinin hazırlanması ve uygulanması ile çevre öncelikli sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak arazilerin planlı kullanımının sağlanmasına yönelik usul ve esaslar düzenlendi.
Tarım arazilerinin amaç dışı kullanım taleplerinde birden çok kişiyi ilgilendiren ve birden çok fonksiyonu içeren planlara yönelik çalışmalara başlanmadan önce, planlamayı yapacak kamu kurum ve kuruluşları veya plan yapma yetkisine sahip kamu kurum ve kuruluşlarınca yetkilendirilen plan müellifleri tarafından Tarım Arazileri Değerlendirme ve Bilgilendirme Sistemi (TAD Portal) kullanılarak il müdürlüklerine başvuru yapılacak.
Gerçek veya tüzel kişiler tarafından tarım arazilerinin tarımsal veya tarım dışı amaçlı kullanım talepleri için arazinin belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde olması durumunda belediyelere, belediye ve mücavir alan sınırları dışında olması durumunda ise il özel idarelerine veya diğer plan yapma yetkisine sahip kuruluşlara başvurulacak.
Arazi incelemesi sonucu hazırlanan arazi etüt raporlarında tarımsal arazi kullanım bütünlüğünün bozulduğunun tespit edilmesi durumunda, talep reddedilecek ve konu, Toprak Koruma Kurulu gündemine alınmayacak.
Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'da belirtilen istisnalar hariç olmak üzere arazi kullanım planlarında belirtilen amaçları dışında kullanılamayacak. Arazi kullanım planlaması yapılan alanlarda amaç dışı kullanımlara ayrılan yerler bulunması halinde, buralar alternatif alan olarak değerlendirilecek.
Tarım arazilerinin korunması, geliştirilmesi ve verimli kullanılmasına yönelik inceleme, değerlendirme ve izleme yapmak, ortaya çıkan olumsuzlukları belirlemek, toprağı korumak ve toprakla ilgili sorunları giderici önlemleri almak, geliştirmek, uygulanmasını sağlamak için görüş oluşturmak amacıyla ayda en az bir kez olağan toplanacak Toprak Koruma Kurulu, en az 9 üyeden oluşacak.
Kurulun üye tam sayısı ile toplanması esasken, zorunluluk halinde en az 6 üye ile toplantı yapılabilecek. Kurul gündemindeki konular hakkındaki görüşün olumlu sayılması için en az 6 üyenin olumlu yönde oy kullanması gerekecek.
Büyük ova koruma alanı olarak belirlenen alanlarda bulunan tarım arazileri hiçbir surette amacı dışında kullanılamayacak. Ancak alternatif alan bulunmaması, kurul veya kurullarca uygun görüş bildirilmesi şartıyla Bakanlıkça izin verilebilecek.
Tarımsal amaçlı yapılarda ve tarım dışı arazi kullanımlarında izin alınması ve toprak koruma projelerine uyulması zorunlu olacak.
İzinsiz bütün yapıların yıkılması ve arazinin tarımsal üretime uygun hale getirilmesi gerektiği belediyelere veya il özel idarelerine bildirilecek. İlgili belediye veya il özel idaresi bir ay içinde yıkımı yapacak ve arazinin tarımsal üretime uygun hale getirilmesini sağlayacak.
Hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen bir ay içinde belediye veya il özel idarelerince yıkılmayan yapılar, Bakanlıkça yıkılabilecek veya yıktırılabilecek.
Gayrimenkul Hukuku Enstitüsü Başkanı Ali Yüksel, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 2005 yılında yürürlüğe girdiğini anımsatarak, kanunun ana amacının “toprak yapısını ve tarımsal arazileri korumak ve sürdürülebilir şekilde işlemek” olduğunu ifade etti.
Kanuna rağmen tarımsal alanlar ile orman veya meralarda kaçak yapılaşmanın son yıllarda arttığını, Kovid-19 döneminde ise bu alanlara bağ evi, köy evi, kooperatif hissesi, kulübe, çiftlik evi ve bungalov gibi yapıların yoğun şekilde yapıldığını dile getiren Yüksel, sözlerini şöyle sürdürdü:
“İzinsiz yapılan ve ‘tarım alanı gecekonduları’ olarak da adlandırılan bu plansız yapıların Tarım ve Orman Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının tüm uyarılarına karşın alınıp satıldığını görüyoruz. 2017’de çıkarılan yönetmelik tarım arazilerindeki işgal ve kötü kullanımı engelleyememiştir. Bu nedenle iki ayrı yeni yönetmelik yayımlanmıştır. Bu kapsamda artık tarım alanlarında bina, apartman, villa, imalat iş yeri, köy evi, çiftlik evi ve bungalov gibi yapılar yapılamayacaktır. Sadece 2005’teki kanundan önce yapılmış binaların kazanılmış hakkı vardır.”
Yüksel, yönetmeliğe aykırılık halinde hem kaçak yapının yıkılacağını hem de para ve hapis cezası uygulanacağını belirterek, “Kaçak yapıyı yıktırmak belediye ve kaymakamlıkların görevidir. Bunların işlem yapmaması halinde Bakanlık kendisi de yıkabilecektir. İlgili plan ve projelere aykırı hareket edilmesi halinde bozulan arazinin her metrekaresi için idari para cezası uygulanacak ve projeye uygunluk sağlanması için azami iki ay süre verilecektir.” ifadelerini kullandı.
Sürenin sonunda aykırı kullanımların devam etmesi durumunda faaliyetin durdurulacağını ve idari para cezasının üç katı olarak uygulanacağını vurgulayan Yüksel, arazinin tarımsal üretime uygun hale getirilmesi için yıkım ve temizleme masraflarının sorumlulardan tahsil edileceğini, bu bedelin bazı şartlarda yüzde 100 fazlasının alınacağını anlattı. Ali Yüksel, “Tarım arazilerini yönetmeliğe aykırı şekilde bölerek ya da çok hisseli hale getirerek satışına aracılık eden emlak firmaları da buralarda izinsiz yapı ve tesislerin inşasına ve projesine destek veren mühendis ve mimar gibi kişiler de ceza alacak.” şeklinde konuştu.