Suça sürüklenen çocuklarla ilgili hukuki süreçte yeni dönem yolda. TBMM’ye az önce sunulan yeni yasa teklifiyle birlikte artık suça sürüklenen çocuğun ailesine de ceza verilecek. ‘Adli süreçteki çocuk’ terimi kullanılacak. Ayrıca hapis cezalarının alt ve üst sınırı artırılacak.

Suça sürüklenen çocuklarla ilgili düzenleme Meclis’e geldi mi?

Mattia Ahmet Minguzzi ve Hakan Çakır cinayetleri, akran zorbalıkları gibi olaylarla Türkiye’nin gündemine özellikle son yıllarda sık sık gelen “suça sürüklenen çocuklarla” ilgili yeni adımlar atılıyor. AK Parti, çocuklara ilişkin düzenlemeleri de içeren kanun teklifini TBMM Başkanlığı’na sundu.

AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta’nın yaptığı açıklamaya göre; teklifle 7 farklı kanunda düzenleme hedefleniyor. Yasanın hayata geçmesi durumunda suça sürüklenen çocuğun ailesine ceza verilecek. Ebeveynlerine verilecek ceza da 2 katına çıkarılabilecek.

Teklifle hapis cezalarının alt ve üst sınırının artırılması öngörülüyor. Ağır suçlarda 15-18 yaş aralığında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilecek. 15-18 yaş aralığında ağır yaralama suçlarında herhangi bir ceza indirimi uygulanmayacak. Ayrıca ‘adli süreçteki çocuk’ terimi kullanıma girecek.

AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, düzenlediği basın toplantısında düzenlemeye ilişkin ayrıntıları paylaştı. Usta, konuşmasında şu bilgileri verdi: “Teklif ile 7 farklı kanunda değişiklik veya düzenleme öngörülmekte; yürütme ve yürürlük de dahil olmak üzere 18 maddeden oluşmaktadır. Teklifte suç işlenmesinin önlenmesi, caydırıcılığın sağlanması, kişilerin can güvenliğinin korunması, toplumsal huzurun güçlendirilmesi ve infaz adaletinin sağlanması ile çocukların korunması ve daha etkin rehabilite edilebilmesine yönelik çok önemli düzenlemeler yer almaktadır. Şimdi size teklifte yer alan düzenlemelerle ilgili bazı bilgileri sunmak istiyorum: Çocukların suça karışması, yalnızca ülkemizin değil, dünyanın birçok ülkesinin karşı karşıya bulunduğu çok boyutlu bir sorundur. Son yıllarda çocukların karıştığı ağır şiddet olaylarında yaşanan durumlar, suç işleme yaşının giderek düşmesi ve çocukların suç örgütleri tarafından istismar edilmesi, mevcut sistemin günümüz ihtiyaçları doğrultusunda yeniden değerlendirilmesini zorunlu hale getirmiştir. Bu kapsamda teklifimizde, Türk Ceza Kanunu’nun 31. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında yapılan düzenlemelerle hapis cezalarının alt ve üst sınırları arttırılmaktadır.

Ayrıca, kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç ve saik, suçun işleniş şekli ve daha önceden kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkum edilmiş olma hususları göz önünde bulundurularak; kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçlarını işleyen 15-18 yaş grubu çocuklar bakımından, hakimin takdirine bağlı olarak herhangi bir ceza indirimi uygulanmamasına yönelik bir düzenleme öngörülmektedir. Böylece 15-18 yaş arasındaki çocukların, yukarıda saydığım o şartlar yerine geldiği takdirde, yine hakimin takdir yetkisiyle müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası almasına yönelik bir düzenleme hayata geçirilmiş durumda. Yine kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarını işleyen 12-15 yaş grubu çocuklar bakımından da belirli şartların varlığı halinde, yine hakime takdir yetkisi verilerek ceza almalarına ve daha az ceza indirimi uygulanabilmesine de imkan sağlanmaktadır.

Yine Türk Ceza Kanunu’nda tekerrür hükümlerinin uygulanma yaş sınırı 18’den 15’e düşürülerek, özellikle suç örgütleri tarafından 15-18 yaş grubundaki çocukların suçta kullanılmasının önlenmesi ve caydırıcılığın da sağlanması amaçlanmaktadır.

Teklifte, çocuğun gelişimindeki temel rolü dikkate alınarak, Türk Ceza Kanunu’nda yer alan aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali suçuna ilişkin cezaların da alt ve üst sınırları arttırılmaktadır. Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali nedeniyle çocuğun kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçunu işlemesi halinde, bu madde gereğince ebeveynlere verilecek cezanın yarısından iki katına kadar da arttırılması suretiyle ailenin çocuk üzerindeki sorumluluğunun güçlendirilmesi de hedeflenmiştir. Teklifte çocuklar bakımından infaz sisteminin etkinliğinin arttırılmasına yönelik önemli düzenlemeler getiriyoruz. Bu kapsamda, çocuk hükümlülerin hapis cezalarının doğrudan çocuk eğitim evlerinde infazına başlanması yerine, çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanmasına ve iyi halli olduğunun tespit edilmesi halinde eğitim evlerine ayrılmasına imkan veren düzenleme yapılmaktadır. Mevcut sistemde çocuk hükümlüler direkt çocuk eğitim evlerinde infazlarına başlanıyorken, artık hakimin de iyi hali değerlendirmesi için bu iyi halin değerlendirilmesi için de yine geniş kapsamlı bir heyet raporunun olması şartıyla çocukların eğitim evlerine ayrılması ile ilgili şartlar yeniden düzenlenmektedir. Çocuk hükümlülerin doğrudan çocuk eğitim evlerine yerine getirilecek cezaları ile çocuk kapalı ceza infaz kurumlarından çocuk eğitim evlerine ayrılmaya ilişkin ayrıntılı düzenlemeler de yine kanun teklifimizde yer almaktadır.

Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen; kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu bakımından koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında, çocuğun 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir günün iki gün olarak kabul edilmesi uygulamasından vazgeçilecek; bir günün bir gün olarak dikkate alınması da sağlanacaktır. Böylece ceza indiriminden faydalanma imkanı olmayacak; sadece kasten adam öldürme suçu, cinsel istismara dokunulmazlık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imali ve ticareti suçu ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu bakımından bu hükümler yerine getirilecek. Teklifte toplum güvenliğinin korunmasına ilişkin önemli düzenlemeler yapıyoruz. Bu kapsamda, ateşli silahını dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza etmesi suretiyle bu silahın çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar da hapis cezası yaptırımı öngörülmektedir.

Teklifle Kabahatler Kanunu’na yeni madde eklenmektedir. Bu düzenlemeyle 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan kesici, delici ve bereleyici aletlerin çocuklara satılması, çocuklar tarafından satın alınması ve taşınması yasaklanarak bu fiillere idari yaptırımlar öngörülmektedir. Böylelikle çocukların tehlikeli silah ve aletlere kolaylıkla ulaşmasının önüne geçilerek çocukların korunması, şiddet olaylarının azaltılması ve toplum güvenliğinin de korunması amaçlanmaktadır. Son olarak, çocuklar hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının etkin biçimde uygulanabilmesi amacıyla kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmekte; anne, baba, vasi ve bakımdan sorumlu kişilerin bu kararlara uygun hareket etmelerini sağlayacak yaptırımlar da öngörülmektedir. Böylelikle çocuklarımızın üstün yararını esas alan, koruyucu ve önleyici mekanizmaları güçlendiren, rehabilitasyonu önceleyen ve ilgili tüm kurumların eş güdüm içerisinde çalışmasını sağlayan daha etkin bir çocuk koruma sisteminin oluşturulması amaçlanmaktadır.