2027 bütçesinde toplumsal refahı artırmaya yönelik kaynak ayrılacağını belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, düzenlemelerin yasal altyapısının yıl sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) gündemine getirilmesinin hedeflendiğini ifade etti. Açıklamanın ardından gözler, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda hazırlıkları süren ve kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak anılan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’ne (GETAD) çevrildi.

Vatandaşlık maaşı nedir, ne kadar verilecek?

Hazırlıkları süren model kapsamında Türkiye genelinde hane bazlı gelir haritası çıkarılması planlanıyor. İlk etapta yaklaşık 2,5 milyon haneye toplam 1,5 trilyon TL tutarında destek sağlanmasının öngörüldüğü belirtiliyor. Sistemin yasal altyapısının yıl sonuna kadar TBMM’ye sunulması hedefleniyor.

Taslak çalışmada temel kriterin, haneye giren toplam aylık gelirin en düşük emekli aylığı olan 23 bin 552 TL’nin altında kalması olduğu belirtiliyor.

Hane gelirinin bu sınırın altında olması halinde aile destek kapsamına alınabilecek. Geliri bu tutarın üzerinde bulunan hanelere ise ödeme yapılmaması öngörülüyor.

Hazırlanan modelde hak sahiplerine özel bir “Vatandaşlık Maaşı Kartı” tanımlanması da değerlendiriliyor. Bu kart üzerinden hem nakit çekilebilmesi hem de temel ihtiyaç ürünlerinde indirim uygulanabilmesi planlanıyor. Uygulama takvimine göre pilot illerin Aralık 2026’ya kadar belirlenmesi hedefleniyor. İlk ödemelerin ise 2027 yılının ilk çeyreğinde, Ocak-Mart döneminde başlaması planlanıyor.

Pilot uygulamadan elde edilecek sonuçların ardından sistemin 2027 yılı içinde 81 ile yaygınlaştırılması öngörülüyor.

Başvuruların e-Devlet ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları üzerinden alınması, hak sahiplerinin gelir durumlarının ise düzenli olarak elektronik ortamda kontrol edilmesi planlanıyor.

Hane gelirinin belirlenen sınırın üzerine çıkması halinde desteklerin kademeli olarak sonlandırılması öngörülüyor.

İhtiyaç sahiplerinin belirlenmesinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK), Gelir İdaresi Başkanlığı’nın, tapu kayıtlarının ve banka hesap hareketlerinin birlikte değerlendirilmesi planlanıyor. Bu kapsamda hanelerin gelir ve malvarlığı durumunun elektronik ortamda analiz edilmesi hedefleniyor.

Yeni modelin yalnızca tek tip nakit ödemesinden oluşmaması, bölge ve hane ihtiyaçlarına göre farklı destek kalemleri içermesi öngörülüyor.

Metropollerde kirada yaşayan ve yalnızca 23 bin 552 TL emekli aylığı bulunan hanelerde kira desteğinin öne çıkarılması planlanıyor.

Erzurum, Kars, Sivas ve Ardahan gibi kış koşullarının ağır olduğu illerde doğalgaz ve yakacak yardımlarına ağırlık verilmesi, kırsal bölgelerde ise gıda ve çocuk desteklerinin öncelik kazanması gündemde. Yatağa bağımlı, kronik hasta veya bakıma muhtaç yaşlı bireylerin bulunduğu hanelerin de öncelikli gruplar arasında değerlendirilmesi planlanıyor.